Toen Denekamp werd bevrijd, klonk er klokgelui terwijl de klokken waren verwijderd uit de Nicolaastoren. Hoe er toch gebeier te horen kon zijn, is mij verteld door Willem Groothuis. Hoewel het verhaal niet op Bevrijdingsdag speelde (Denekamp werd bevrijd op 2 april 1945), is het vandaag toch een gepast moment om het interview met Willem (buurjongen en goede vriend van mijn vader) onder de aandacht te brengen. Willem Groothuis overleed afgelopen week namelijk, op 90-jarige leeftijd.
Het was 2 april 1945 dat Denekamp werd bevrijd. Het was Tweede Paasdag en alle inwoners gingen de straat op want de geallieerde tanks rolden het dorp binnen. 5 lange jaren van bezetting waren voorbij.
Ineens klonk het gelui van de Nicolaaskerk door het dorp. Hoe kon dat nou? De klokken waren jaren daarvoor verwijderd uit de kerk.
In de Tweede Wereldoorlog hadden de Duitsers namelijk de twee belangrijkste klokken uit de toren van de kerk verwijderd. De bedoeling was dat ze zouden worden omgesmolten om er kanonnen van te maken.
Hoe kan het dan dat Denekamp de typische vierkwartsmaatmelodie tóch hoorde tijdens de bevrijding?
De NSB-burgemeester van Denekamp, Eekhof, had vlak voordat de klokken werden verwijderd, een opname van het gebeier laten horen. Er werden speciaal mensen voor ingehuurd die het geluid op grammofoonplaat zetten. Die plaat werd opgeborgen in het gemeentehuis.
Johan Groothuis (de vader van Willem) was eigenaar van een elektronicazaak en hij beschikte over een geluidsinstallatie, compleet met versterkers en luidsprekers. Hij gebruikte de installatie voor de oorlog onder meer op het voetbalveld. Heel bijzonder in die tijd. In de oorlog lag zijn geluidsinstallatie verstopt bij een boer; communicatieapparatuur was immers ten strengste verboden.
Heel bijzonder moment
Toen de bevrijding van Denekamp naderde, werd de geluidsinstallatie in allerijl naar het centrum van het dorp gehaald. De grammofoonplaat met het gebeier van de klokken werd gedraaid en ten gehore gebracht via de geluidsinstallatie. Dat was een heel bijzonder moment voor de inwoners. De doarpers hoorden hun eigen klokken weer, op de dag dat ze bevrijd werden.
Welke grammofoonplaat was het?
Het is niet helemaal duidelijk welke grammofoonplaat is gebruikt tijdens de bevrijding. Er was namelijk nóg een exemplaar, stiekem gemaakt door Groothuis die ook apparatuur had om grammofoonplaten te kopiëren. De plaat in het gemeentehuis is een dag gestolen geweest namelijk, door ambtenaren die bij de ondergrondse waren. Die dag maakte Groothuis een kopie.
De grammofoonplaat die tijdens de bevrijding is gebruikt, is nu te zien in de expositie die is te bezoeken op de tweede verdieping van de toren.
En waar waren de klokken gebleven?
Hoewel de klokken waren verwijderd om ze om te laten smelten tot kanonnen, is dat niet gebeurd.
Na de bevrijding werden de klokken getraceerd in een havengebied in Hamburg. Het was dankzij de foto’s van meester Dingeldein dat bewezen werd dat het de Denekampse klokken betrof. Een half jaar na de bevrijding waren de klokken terug in Denekamp en tijdens Kerstmis 1945 hingen ze weer in de toren.
